تبلیغات
یک پیشنهاد به آقای مدیر - زیارت در روایات

یک پیشنهاد به آقای مدیر
 
بنده ی عشقم و از هر دو جهان آزادم
زیارت در لغت عبارتست از تمایل و میل كردن به سمت ذاتی مبارك و روحانی، خواه از نزدیك باشد و خواه از دور، چه با گرایش قلبی و چه با قصد و نیتی دیگر و در اصطلاح دینی تمایلی است كه افزون بر میل و حركت حسی، گرایش قلبی نیز نسبت به زیارت شونده یافته باشد.
بنابراین اكرام و تعلیم قلبی باید با انس روحی و فكری همراه باشد و این معنا در مرتبه‌ی بالاتر توجه روحی، قلبی و اخلاقی و عملی نسبت به زیارت شونده است.
بدون تردید زنده‌ترین و مؤثرترین راه برای شناخت و ایجاد ارتباطی فكری و قلبی، زیارت است. با حضور زائر در حرم، زیارت صدق می‌كند اما حقیقت آن است كه این پیوند روحی‌ست و مشتاقانه تحقق نمی‌یابد مگر این كه آدمی به شناخت و معرفت نسبت به امام خویش رسیده باشد.
زیارت خاستگاه اعتقادی و فقهی دارد كه در تحكیم مبانی اعتقادی نیز نقش بسزایی را ایفا می‌كند. زائر اركان اعتقادی خود را در زیارت باز می‌یابد.
از همین روست كه برخی از بزرگان، فقها و معصومین(ع) بر اهمیت زیارت تأكید ویژه‌ای داشته‌اند كه گزیده‌ای چند از سخنان و احادیث‌شان را بر می‌شماریم
.

سید عبدالاعلی سبزواری(ره) در كتاب مهذب الاحكام بیان می‌كند: «اگر فتوا بر وجوب زیارت مشكل باشد قطعاً مستحب موكد بودن آن از متون دینی و روایات فراوانی كه از شیعه و سنی و فرقیین نقل شده است به خوبی قابل مشاهده است. »


امام رضا(ع) نیز می‌فرمایند: «هر امامی پیمانی بر گردن شیعیان و دوستانش دارد یكی از شرایط وفای به عهد و نیكو ادا كردن آن، زیارت مزار آنان است. پس هركس با رغبت به زیارت آنان برود و زیارتشان كند و آن چه را كه امامان بدان رغبت داشته‌اند تصدیق كند، در روز قیامت امامان شفاعت كنند‌گانشان خواهند بود.»


امام باقر(ع) نیز در همین زمینه می‌فرمایند: هركس مزار آل محمد(ص) را زیارت كند و با این كار بخواهد نسبت به پیامبر اكرم(ص) صله رحم به جای آورد گناهانش پاك می‌شود مانند روزی كه از مادر زاده شده است.


به راستی دلیل این همه توصیه و تأكید ائمه اطهار(ع) و علما بر زیارت چیست؟
مهم‌ترین دلیلی كه ائمه، مسلمانان را تشویق به زیارت كرده‌اند آثار زیارت است كه در این باب وصیت حضرت رسول اكرم(ص) به ابوذر خواندنی است: «ای ابوذر به تو وصیتی می‌كنم، این وصیت را نگه‌دار شاید خدا تو را به دلیل رعایت این وصیت بهره‌مند گرداند؛ به زیارت قبور برو تا آخرت را به یاد تو آورد. » و یا در جایی دیگر می‌فرمایند: وقتی به زیارت قبری می‌روی سلام كن تا درس عبرت تو شود. افزون بر این زیارت مایه‌ی مودت و دوستی است كه نسبت به مؤمنان اجری عظیم و ثوابی كثیر دارد. از دیگر آثار زیارت می‌توان ارزیابی و خودسازی را برشمرد. هدف غائی همه‌ی عبادات تزكیه‌ی نفس است و آماده كردن روح برای معرفت كردگار و اولیاء‌اش كه البته با زیارت روح از گستره‌ی محبس تن بودن خویش رها و در عرصه‌ی ملكوت عروج می‌گیرد.
اولیای الهی كه در دنیا مایه‌ی بركت و خیر بودند و مردم با زیارت آنها و ملاقات حضوری در زمان حیاتشان از دامنه‌ی بی‌كران فیوضاتشان بهره‌ها می‌بردند، بعد از وفاتشان نیز نه تنها این خیررسانی قطع نمی‌شود بلكه به دلیل این كه به مرحله‌ی بالاتری از كمال می‌رسند و قدرت و قوت می‌یابند قلمروی این فیوضات گسترده‌تر می‌شود.
«لزوم رعایت آداب زیارت»
بی‌تردید برای هر كار و شأنی ادب و آیینی‌ست كه با رعایت آن ارزش آن كار بیشتر و میزان تأثیر و ماندگاری آن افزون‌تر خواهد شد. از سوی دیگر زیبایی هر عملی در گرو حفظ ادب آن است. این ملاك و قاعده هم در امور معنوی و فراطبیعی صدق می‌كند و هم در امور مادی و طبیعی، البته ضرورت آن در امور معنوی بیشتر احساس می‌شود، از این رو برای حقایق دینی ضمن تفسیر آن اسرار و حكمی ذكر می‌كنند و آداب و آئینی بر می‌شمارند.
بدیهی است كه ادب هر شیء رعایت حدود و جوانب آن با همه‌ی دقایق و ظرایف آن است و این خود بهترین نوع حرمت نهادن به آن حقیقت و عمل است ضمن این كه تأدب و ادب‌ورزی از خصلت‌های نیكو، پسندیده، انسانی و دینی است.
آنان كه با رعایت حدود و آداب به زیارت می‌روند بهره‌ای بیشتر و لذت افزون‌تری می‌برند ضمن این كه لطایف و دقایقی در همین آداب نهفته است كه با التفات به آن ابواب دیگری از علوم و معارف برای انسان گشوده می‌شود.
زیارت نوعی هجرت است و زائر در واقع مهاجر به سوی خدا و رسول اوست. كسی كه قصد زیارت و حركت به سوی امام داشته، قلب و عمل و عقل خود را متوجه حریم و ساحت احكام می‌كند به یك نوع هجرت پرداخته و خود را برای یك محیط و دامنه‌ی دیگر آماده می‌كند. از این رو باید كاملاً از محیط و اطراف خود جدا و كنده شده و با قصد و آهنگ هجرت سفر را آغاز كند، كه این خود از آداب زیارت است كه به صورت مكرر در زیارتنامه‌ها آمده است. در زیارت رسول گرامی اسلام(ص) عرض می‌كنیم: «ای رسول خدا! به عنوان مهاجر به سوی شما آمده‌ام و من با این عمل آنچه خداوند در حق شما از قصد كردن به سوی شما بر من واجب كرده است اجرا می‌كنم.»
ماهیت سفرهای زیارتی با سفرهای دیگر متفاوت است و اساساً بزرگان دینی ما كتاب «آداب سفر» را در كنار كتاب «آداب زیارت» تنظیم كرده‌اند تا به این امر التفات دهند كه خصایص و ویژگی‌های سفرهای زیارتی با جریان زیارت سازگار است و اگر زائر بخواهد در زیارت خود موفق باشد، باید سفر زیارتی خود را تصحیح و نیت خود را اصلاح كند، لذا زائر باید اجمالاً با آداب سفر زیارتی خویش آشنا باشد. سفرهای زیارتی گرچه با سفرهای دیگر از نظر شكل و صورت ظاهری یكسان است ولی از نظر سیرت و معنا متفاوت است؛ در سفرهای تفریحی انسان برای انبساط خاطر و آسایش روان و شادابی تن سفر می‌كند و طبعاً در مقام عمل این نشاط و شادابی خود را می‌نمایاند و انسان با وجد و طرب مجدداً كار را آغاز می‌كند، لیكن در سفرهای زیارتی همین شادی و فرح و انبساط خاطر جان برای روح است.


این‌گونه از سفرها زمینه‌ی تقویت اركان ایمان و پایه‌های اعتقادات و از بین برنده‌ی ملامت‌های جان و آرامش نفس و روان است. همان‌گونه كه در سفرهای تفریحی انسان باید خود را از تعلقات و وابستگی‌ها جدا سازد تا با پیوند با طبیعت و محیط اطراف لذتی برده و سفر برای او خوش و گوارا باشد در سفرهای زیارتی نیز باید خود را از تعلقات و نفسانیات جدا ساخته و از گرایش‌ها و تمایلات دنیایی دور بدارد تا لذت معنوی سفر را درك كند وقتی ره آورد سفر زیارتی حلاوت جان و ذكاوت نفس است و رهایی از سختی‌هاست قطعاً این سفر لذت‌آفرین و جانفزاست.


آداب زیارت همه بیانگر این است كه سفر زیارتی از آن جهت كه مقدمه‌ای برای وصول به جایگاه منیع و مقام رفیع قرب الهی است باید با تمهیدات و آمادگی خاصی همراه باشد به گونه‌ای كه اگر این ارادت و ساز و برگ‌ها فراهم نباشد چه بسا بهره‌ی كافی و لازم از سفر برده نشده جز سختی سفر و باختن مال چیزی در پی نداشته باشد.
زائر باید با تمایل قلبی و ذهنی كه پیدا كرده با انجام آداب و سنن زیارت آهسته خود را به حریم امامت نزدیك كند تا استعداد آن را بیاید كه باب حصین ولایت را بشناسد و با آن مرتبط باشد و سپس با ورود به قطعه‌ی امن ولایت پناه بگیرد و در پرتوی آن از خطرات و لغزش‌ها مصون بماند و این سر، خود نكته‌ای است كه در زیارتنامه‌ها نیز به آن اشاره شده است.


«زائر لكم عائذ بكم لائذ لقبوركم» به زیارت شما شتافته و به قبور و مرقدهای مطهر شما پناه آورده‌ام.
زائرانی كه با آداب زیارت آشنا نیستند امكان ارتباط نزدیك و بهره‌برداری كامل را ندارند و كمتر استفاده می‌كنند. آنان كه در صحن‌ها و رواق‌ها و اطراف ضریح مطهر و قبور منور حضور دارند، لیكن باب ورودی به وادی رحمت را نمی‌كوبند مانند گرسنگان و تشنگانی هستند كه خود را از راه دور به باغی سرسبز و پرمیوه می‌رسانند ولی در اطراف باغ دور می‌زنند و در آن را نمی‌زنند كه بكوبند و دستی دراز نمی‌كنند كه دستگیری شود. رعایت ادب حضور و توجه به آیین زیارت برای شكسته دلان و قاصدان حقیقی این امكان را فراهم می‌كند تا حضور را به صورت جدی درك كنند و مدارا بشنوند و پیام هدایت را به جان بسپارند، آنگاه حركت معنوی خود را آغاز كنند و یا به انجام نهایی برسانند.
-------------------------------------------------------

پی نوشت ها
- بحارالانوار، ج 97، ص 162.
- بحارالانوار، ج 99، ص 1

منبع: سایت آستان قدس



طبقه بندی: آداب زیارت امام رضا علیه السلام، 
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 17 اسفند 1393 توسط راهی هدایت